Latex Nedir?
27/11/2011
İlk önce Latex(leytek diye okunur) nedir ondan başlasak daha iyi olur zannediyorum.Latex bir biçimlendirme dilidir.Bu dil ile kafanızda oluşturmak istediğiniz sayfa tasarımını çeşitli komutları vererek gerçekleştirebilirsiniz.Şöyle düşünebiliriz zannediyorum Microsoft Word'un,OpenOffice Writer'in veya herhangi bir PDF Editör'ün yaptığı görsel işi siz Latex programlama diliyle kod üzerinden yaparsınız,çıktısını görmek için yazdığınız kodları derlemeniz gerekmektedir.
Peki madem diğer programlar bunu görsel yollardan bizi koda,derlemeye bulaştırmadan yapabiliyorda biz Latex diline ihtiyaç duyuyoruz diye sorucak olursak cevabı şu oluyor,bir şeyi hazır aldığımız sürece onda her istediğimizi gerçekleştiremeyiz.Kafamızdaki kağıt tasarımını,yazı şeklini olduğu gibi yansıtmak istiyorsak bunu Latex dışında yapmamız her zaman mümkün olmayabiliyor.(En basidinden,saymış olduğum ofis programlarında matematiksel ifadeleri her istediğimiz zaman istediğimiz şekilde yazamıyoruz,eklenti yüklememiz gerekiyor.)
Latex nedir ne işe yarar neden kullanılır gibi soruların cevabını bulduysak şimdi sıra Latex'i nasıl kullanıcağımızdan bahsetmeye geldi demektir.
Daha öncede bahsettiğim gibi Latex bir çeşit metin programlama dilidir ve bu yüzden bir derleyiciye ihtiyaç duyar.Ben bu makalede yazdığım yazıların çıktısını görmek için online bir latex editor kullanıcam.Sizde isterseniz Google Amca bize verdiği sonuçlardan bir tanesini kullanabilirsiniz.Benim size tavsiyem bu editörü kullanmanız.Google sorgusunda gözüken diğer editörleride inceledim ama en hoşuma giden editör bu oldu benim.
Şimdi editorü nasıl kullanacağınızı diğer makalelerde bulabilirsiniz.Ben bu makalede bunu biliyorsunuz var sayıyorum,detaya girmiyorum o yüzden.Derhal kod yazmaya geçiyorum.
\documentclass[12pt]{article}
\title{LaTeX Denemesi}
\author{mfatih.com}
\date{\today}
\begin{document}
\maketitle
\end{document}
Bu kodu derlediğimiz zaman karşımıza boş bir PDF dosyası üzerinde LaTeX Denemesi altında mfatih.com ve altında günün tarihini veren bir belge çıkıcak.Şimdi Bu kodları yakından inceleyelim.
\documentclass[12pt]{article} --> Bu kod her Latex sayfasının başında bulunup yazacağınız belgenin özelliklerinden bahseden bir koddur.12 pt sayfa içerisinde yazacağınız metnin yazı boyunu gösterir article ise yazacağınız şeyin bir makale olduğunu belirtir.
\title{LaTeX Denemesi} --> Bu kodda ise makalemizin başlığını belirtiyoruz.Küme parantezi içerisine yazmamız yetiyor.
\author{mfatih.com} --> Bu kodda makale yazarının ismini geçiriyoruz.
\date{\today} --> Bu kodda iki önemli nokta var,birincisi \date{23 Nisan 1923} yazdığımızda editör tarih olarak hangi tarihi nasıl yazarsak öyle kabul eder.Fakat biz bu dosyada \today yazdık ki kodla makaleyi yazdığımız tarihin hangi tarih olduğunu direk editör buldu.
\begin{document} --> Dikkat!Eğer bu kodu yazmazsanız sürekli olarak hata alırsınız.Bir PDF dosyası oluşturucaksanız mutlaka bu koduda kullanmanız gerekmekte.Aksi takdir editör hata verir.Peki bu kod ne demektir?Bu kodda artık metin girmeye başlayacağınızın işaretini verirsiniz.Bu kodu kapatmak içinde bakınız sayfanın en altına \end{document} yazdık.Böylece makalemizin bittiğini editöre bildirdik.
\maketitle --> Bu kodu kullandığınız yerde title,author ve date gibi \begin{document} yazmadan önce oluşturduğunuz makaleye ait özellikleri bildirirsiniz.Eğer metnin başında yazarsanız En önde çıkar eğer sonda yazarsanız en sonda çıkar.Size kalmış.
Şimdi bazı önemli noktara dikkat çekmek istiyorum.Latex kullanırken eğer bir kod yazıcaksanız \ ile başladığını farketmişsinizdir.Yani Latex diline ait komutları kullanmadan önce \ işaretini yazıyoruz sonrada komudu giriyoruz.Yine burdaki kodlarda dikkat çekicek bir başka mevzu ise \begin ve \end komutları.Latex kullanmak için önemli komutlar arasında yer alıyor.Bu küçük kod örneğinde document için kullandığımız begin-end kodları tablo kullanmak içinde kullanılıyor sıralama yaptırtmak içinde.Birazdan geniş örnekler içeren bir kod bölümü yazıcam.Onu okurken,denerken rahat rahat alayabilirsiniz.Küçük bir bilgi notu daha % işareti ile başlayan satırları derleyi derlemez sadece yorum satırı olarak kullanırız.
Evet sizi temel Latex kodlarıyla başbaşa bırakıyorum.Tabi yorum satırlarımda var ama genede yanlızsınız kodlarla.Kodlarla kendinizde oynarsanız çok daha akılda kalıcı ve anlaşılır olucaktır.Başarılar...
%Her Latex Dosyasında bu komut ile başlamak gerekmekte.
\documentclass[12pt]{article}
%Türkçe Karakter Sorununu gidermek için makale kodlama türünü UTF-8 yapan kodlar.(Bu kodlar türkçe karakterlerin gözükmesi için gerekmekte!)
\usepackage[utf8]{inputenc}
\usepackage[turkish]{babel}
%Resim yükleyebilmek için bu paket lazım.
\usepackage{graphicx}
%Renkleri kullanabilmek için bu paket lazım.
\usepackage{color}
%Matematiksel ifadeler için bu paket lazım.
\usepackage{amsmath}
%Makale Bilgileri Başlık,Yazar,Tarih...
\title{LaTeX Denemesi}
\author{mfatih.com}
\date{\today}
%Belgenin başladığını editöre bildiriyoruz!
\begin{document}
%Belgenin başına makale bilgilerini yazdırıyoruz
\maketitle
%Bir bölüm oluşturduk.
\section{Latex'te Biçimlendirme}
%Bir alt bölüm oluşturduk. section kodunun başına sub önekini ekleyerek istediğimiz kadar alt bölüm oluşturabiliriz.
\subsection{Renkli Yazılar}
%Gördüğünüz gibi bir yazıyı renkli yazmak istiyorsak \color{RENKADI}{METİN} şeklinde yazıyoruz.
%Burada bir başka ilginç kod var oda \\ kodu.Bu kodda bize bir alttaki satıra geçmemize yarıyor.Temel olarak ENTER diyebiliriz.
\color{red}{Burada kırmızı metin var.} \\
\color{yellow}{Burada sarı metin var.} \\
\color{black}
%Bakın Aynı Sectiona bağlı başka bir subsection açtık.
\subsection{Kalın Ve İtalik Yazılar}
%Buradada Subsectiona ait bir başka subsection oluşturduk.
\subsubsection{Metni Kalın Yazdırma}
%Gördüğünüz üzere kalın yazdırma komudu \textbf
\textbf{Burada kalın bir yazı bulunmakta!} \\
İnce yazı ile karşılaştırmak istiyorsanız buraya bakabilirsiniz.
\subsubsection{Metni İtalik Yazdırma}
%Buradan da görebileceğiniz üzere italik yazdırma komutuda \textit
\textit{Burada italik bir yazı bulunmakta!} \\
Düz yazıyla karşılaştırmak için buraya bakabilirsiniz.\\
\subsection{Dipnot ve 3 Nokta}
%Burada makaleye dipnot vermeyi gördük.\footnote{} yazmamız yetiyor.
%Manalı manalı 3 nokta koymak isterseniz de \dots diyebiliyorsunuz.
\textit{Bu bölüm bir alıntı olsun mesela\footnote{Buradada dipnotta ne yazmak istediğiniz var.Mesela Yazar adı ve kitap adı.}} \\
Alıntımızı yaptık,dipnotumuzu koyduk\dots
\subsection{Maddeleme Yapma}
%Sitedeki Makaledede bahsetmiştim,maddelemede begin ve end komutlarıyla çalışır.
\begin{enumerate}
\item{Birinci Madde}
\item{İkinci Madde}
\item{Üçüncü Madde}
\end{enumerate}
\textbf{BÖLÜM SONU:} \\
%Güzel bir bölüm sonu olsun.
\begin{enumerate}
\item{\textit{\color{red}{Burada hem italik hemde kırmızı bir yazı varken}}}
\item{\textbf{\color{blue}{burada hem kalın hemde mavi bir yazı bulunmakta.}}}
\item{\color{black}Burada ise sade ve siyah bir yazı mevcut.\\}
\end{enumerate} \\
Güzel bir bölüm sonu canavarı\footnote{mario da da var hani} oldu sanırım :) \dots
\section{Resim İşlemi}
%Buradaki işlemi yapmamız için usepackage{graphicx} e muhtacız.Onu mutlaka documentclass ın altına eklememiz gerekiyor.
%Eğer makalemize bir resim yüklemek istiyorsak \includegraphics komutunu kullanmamız gerekiyor.
%Bir önemli mevzuu daha unutmamak gerekki,eğer logo.png diye bir dosyamız yoksa hatayla karşılaşacağız!
\includegraphics{logo.png}
\section{Matematiksel İfadelerin Yazımı}
%Bu bölümdeki işlemler içinde \usepackage{amsmath} yazmak zorundayız ki yazdık zaten en başa.
%Garip bir örnek olsun.
%%Matematiksel ifadelerin başına ve sonuna $$ işareti konulur.
$$
%_ indis belirtirken ^ üste yazmaya yarar.Frac ise anlaşılacağı üzre bölme işlemini gösteriyor.
\frac{sum_{i=0}^{15}{x^i}}{x-1}
$$
\section{Tablo İşlemleri}
%begin ve end kodları yine devrede!
%Burada ekstra parametreler var.Kaçtane sütun oluğunu göstriyor,ve bu sütunlar | birbirinden bu işaretler ayrılıyor.
\begin{tabular}{|c|c|c|}\hline
%Görüldüğü üzere sütunlar dolduğunda \\ diyoruz.
1 & 2 & 3\\ \hline
4 & 5 & 6\\ \hline
7 & 8 & 9\\
%Tablonun en altına çizgi çekmek için
\hline
\end{tabular}
Burada temel komutları gördük.Kolay gelsin...
\\
\end{document}